فهرست مطالب
خلاصه: دیوان محاسبات کشور در گزارشی اعلام کرد از ۲۱۲ هزار و ۲۳۰ ثبت‌سفارش خودرو در سال ۱۴۰۴، تنها ۶۲ هزار و ۷۰۸ دستگاه با ۹۴۰ میلیون یورو ارز وارد کشور شده است؛ یعنی حدود ۳۰ درصد از ثبت‌سفارش‌ها به واردات واقعی رسیده‌اند. در طرح واردات خودرو ایرانیان خارج از کشور هم، از ۲۴۴ ثبت‌سفارش، هیچ خودرویی وارد نشد.
آمار واردات خودرو همیشه دو عدد دارد: عددی که ثبت‌سفارش می‌شود و عددی که واقعاً از گمرک ترخیص می‌شود. گزارش تازه دیوان محاسبات نشان می‌دهد فاصله این دو عدد در سال ۱۴۰۴ چقدر بزرگ بوده است.
رقم‌های دقیق گزارش دیوان محاسبات
بر اساس این گزارش دیوان محاسبات کشور که در اجرای بند «ر» ماده ۱ قانون بودجه ۱۴۰۴ تهیه شده:
- ۲۱۲ هزار و ۲۳۰ دستگاه خودرو در سال ۱۴۰۴ ثبت‌سفارش شده‌اند.
- از این تعداد، فقط ۶۲ هزار و ۷۰۸ دستگاه واقعاً وارد کشور شده‌اند؛ یعنی حدود ۳۰ درصد از آمار واردات خودرو ثبت‌شده به مرحله ترخیص رسیده است.
- برای همین تعداد، ۹۴۰ میلیون یورو ارز تخصیص یافته است؛ در حالی که سقف بودجه‌ای این بخش ۲ میلیارد یورو بوده، یعنی حدود ۴۷ درصد سقف ارزی مصرف شده است.
- میانگین قیمت هر دستگاه در این آمار واردات خودرو نزدیک به ۱۵ هزار یورو محاسبه شده است.
- در طرح واردات خودرو ایرانیان خارج از کشور (اتباع ایرانی مقیم خارج)، از ۲۴۴ ثبت‌سفارش ثبت‌شده، هیچ خودرویی در سال ۱۴۰۴ وارد نشده است.
دیوان محاسبات دلیل مشخصی برای این فاصله در گزارش خود عنوان نکرده، اما خودِ ارقام نشان می‌دهد بین اجازه ثبت‌سفارش و توانایی واقعی واردکننده برای تأمین ارز، گمرک و حمل خودرو، فاصله زیادی وجود دارد.
چرا این فاصله برای خریدار مهم است؟
وقتی آمار واردات خودرو نشان می‌دهد فقط ۳۰ درصد ثبت‌سفارش‌ها به خودروی واقعی تبدیل شده، معنایش این است که داشتن ثبت‌سفارش یا حتی رسید پیش‌پرداخت، هیچ تضمینی برای تحویل خودرو در زمان مشخص نیست. بسیاری از این ۷۰ درصد باقی‌مانده هنوز در صف تأمین ارز، تغییر ضوابط یا مشکلات گمرکی مانده‌اند.
این الگو با مطلب پیشین پیشراه درباره توقف ثبت سفارش واردات خودرو هم‌خوانی دارد: ثبت‌سفارش به‌تنهایی نشانه ضعیفی از زمان واقعی تحویل است. برای خودروهایی که نیاز مبرم دارید، بهتر است به‌جای تکیه بر وعده‌های کلی، وضعیت دقیق محموله مشخص را پیگیری کنید.
اگر هم‌اکنون منتظر ترخیص خودرویی هستید یا تصمیم به ثبت‌سفارش دارید، پیش از هر اقدام با کارشناسان پیشراه مشورت کنید تا بر اساس وضعیت واقعی بازار -نه فقط آمار ثبت‌سفارش- تصمیم بگیرید.
طرح اتباع ایرانی خارج از کشور؛ صفر مطلق
رقمی که در این گزارش بیشتر از همه توجه می‌خواهد، صفر بودن واردات در طرح اتباع ایرانی خارج از کشور است. از ۲۴۴ ثبت‌سفارش این طرح، هیچ خودرویی در سال ۱۴۰۴ به کشور نرسیده است. این یعنی هر کسی که از طریق این مسیر برای واردات خودرو برنامه‌ریزی کرده، باید انتظار تأخیر قابل‌توجه یا حتی توقف کامل مسیر را داشته باشد.
این فاصله در آمار واردات خودرو تازگی ندارد
این اولین بار نیست که آمار واردات خودرو در ایران فاصله زیادی بین اجازه و تحویل واقعی نشان می‌دهد. در سال‌های اخیر هم گزارش‌های مشابهی از نهادهای نظارتی منتشر شده که نشان می‌دهد بخش بزرگی از ثبت‌سفارش‌های خودرو هیچ‌وقت به مرحله ترخیص نمی‌رسند؛ دلیل آن گاهی کمبود ارز، گاهی تغییر ناگهانی ضوابط گمرکی و گاهی هم مشکلات حمل و تأمین از کشور مبدأ بوده است.
تفاوت گزارش امسال دیوان محاسبات کشور در این است که برای اولین بار رقم دقیق ارز مصرف‌شده (۹۴۰ میلیون یورو از سقف ۲ میلیارد یورو) هم کنار آمار ثبت‌سفارش و ترخیص منتشر شده است. این نشان می‌دهد مشکل اصلی آمار واردات خودرو، نه کمبود مطلق منابع ارزی، بلکه ناتوانی در تبدیل سهمیه تخصیص‌یافته به خودروی واقعی در زمان مقرر بوده است.
برای خریداری که می‌خواهد بداند مدل مدنظرش در کدام مرحله از این زنجیره قرار دارد -ثبت‌سفارش، تخصیص ارز یا ترخیص نهایی- بهترین راه مشورت مستقیم با کارشناسانی است که روزانه با پرونده‌های واقعی گمرک سروکار دارند، نه فقط رصد آمار کلی. برای زمینه بیشتر درباره محدودیت‌های ثبت‌سفارش امسال، مطلب آیا واردات خودرو فقط به نفع ثروتمندان است یا کل بازار را تغییر می‌دهد؟ را هم بخوانید.
این آمار برای خریدار چه معنایی دارد؟
- ثبت‌سفارش یعنی نوبت، نه تضمین تحویل. با آمار واردات خودرو ۱۴۰۴، فقط حدود یک‌سوم ثبت‌سفارش‌ها به خودروی واقعی رسیده‌اند. برای خریدهای ضروری، روی وعده زمانی ثبت‌سفارش به‌تنهایی حساب نکنید.
- خودروهای موجود و ترخیص‌شده ارزش بیشتری پیدا می‌کنند. وقتی فقط ۳۰ درصد ثبت‌سفارش‌ها واقعاً وارد می‌شوند، خودروهایی که همین الان در بازار و نمایشگاه موجودند -مثل لکسوس RX 500h F SPORT– ریسک کمتری نسبت به ثبت‌سفارش‌های جدید دارند.
- مسیر اتباع ایرانی خارج از کشور را با احتیاط بیشتری دنبال کنید. صفر بودن واردات این طرح در ۱۴۰۴ نشان می‌دهد این مسیر فعلاً عملاً مسدود بوده است؛ قبل از ثبت‌سفارش در این طرح حتماً از وضعیت روز آن مطمئن شوید.
- تأمین ارز، گلوگاه اصلی است. با مصرف فقط ۴۷ درصد سقف ارزی، مشخص است کمبود سهمیه ثبت‌سفارش نبوده، بلکه تأمین ارز واقعی برای تکمیل آن بوده است؛ همین نکته برای برنامه‌ریزی زمانی خریدتان مهم است.
برای بررسی اینکه خودروی مدنظرتان از کدام مسیر و با چه احتمال تحویل واقعی وارد می‌شود، همین حالا با کارشناسان پیشراه تماس بگیرید تا به‌جای حدس زدن، بر اساس وضعیت واقعی بازار خودروی وارداتی تصمیم بگیرید.
سوالات متداول
چرا فقط ۳۰ درصد ثبت‌سفارش‌های خودرو وارد شده‌اند؟
گزارش دیوان محاسبات دلیل دقیقی اعلام نکرده، اما ارقام نشان می‌دهد تأمین ارز واقعی، نه سهمیه ثبت‌سفارش، گلوگاه اصلی آمار واردات خودرو ۱۴۰۴ بوده است.
آیا ثبت‌سفارش خودرو تضمینی برای تحویل است؟
نه. بر اساس همین آمار واردات خودرو، ثبت‌سفارش فقط نوبت را رزرو می‌کند؛ رسیدن خودرو به کشور به تأمین ارز، گمرک و حمل هم بستگی دارد.
وضعیت طرح واردات خودرو ایرانیان خارج از کشور چگونه است؟
در سال ۱۴۰۴، از ۲۴۴ ثبت‌سفارش این طرح هیچ خودرویی وارد نشده است؛ این یعنی این مسیر عملاً با توقف عملی همراه بوده.
منابع
- تسنیم — «از ۲۱۲ هزار ثبت‌سفارش خودرو در سال ۱۴۰۴، تنها ۶۲ هزار دستگاه وارد شد» — ۱۰ آبان ۱۴۰۵
- خبرگزاری برنا — «گزارش دیوان محاسبات از عملکرد واردات خودرو در سال ۱۴۰۴» — ۱۰ آبان ۱۴۰۵